Angst

Oorzaken

• Situationeel: angst gerelateerd aan de aandoening/behandeling, angst gerelateerd aan de nakende dood, gedachten over het verleden/de toekomst, ongerustheid i.v.m. familie/financiële toestand, onvolledige of tegenstrijdige informatie van zorgverleners of familie, verlies van autonomie.
• Ziektegerelateerd: pijn, dyspneu, nausea, verzwakking, depressie, delirium, paranoia.
• Behandelingsgerelateerd: medicatie (neuroleptica, stimulantia, corticosteroïden), ontwenningsverschijnselen (alcohol, benzodiazepines).

Evaluatie

Angst is niet altijd meteen duidelijk. 
Verborgen angst kan psychologisch en/of fysiek worden uitgedrukt:

• Psychologische verschijnselen (geïrriteerdheid, slapeloosheid, onvermogen tot concentratie, constante behoefte aan geruststelling).
• Fysieke verschijnselen (palpitaties, tremor, zweten, hyperventilatie - vaak uitgedrukt als duizeligheid, verlies van de eetlust, nausea).

Patiënten die angstig zijn kunnen ook depressief zijn.
Het is belangrijk om angst-depressie te identificeren omdat die meestal goed reageert op een behandeling met antidepressiva, terwijl een behandeling met benzodiazepines ineffectief kan zijn. 
Doorverwijzing naar gespecialiseerde hulpverlening indien nodig.

Doodsangst

• Een normaal onderdeel van het mens-zijn: de angst voor het niet meer zijn, de ultieme existentiële levensproblematiek. 
• Kan angst zijn voor het isolement, voor het scheiden door de dood, voor de gedachte aan de beperkte ruimte van de doodskist,...
• Vaak ondraaglijk en confronterend voor familie en zorgverleners maar dat mag geen reden zijn voor sedatie.
• Mogelijke optie is het inroepen van spirituele hulp (pastor, vrijzinnig humanistisch consulent,....)
• Enkel wanneer de patiënt verbale of niet-verbale tekens geeft van onhoudbare angst kan (na overleg) palliatieve sedatie overwogen worden.