Psychosociale ondersteuning

Basisprincipes

• Algemeen comfort: Goede pijnstilling en comfortzorg heeft een positief effect op psychische klachten. Hierdoor vermindert ook distress.
• Heb aandacht voor de gehele persoon: De persoon dient benaderd te worden als meer dan een zieke of een mantelzorger. Erken de persoon in zijn identiteit. 
• Voorzie begeleiding op maat: Wat voor de ene persoon werkt, werkt niet noodzakelijk ook voor de andere. 
• Heb respect voor privacy, autonomie, het verhaal van de persoon, zijn waarden, overtuidingen of coping. 
• Wees authentiek: Wees jezelf als zorgverlener. Ga een gesprek aan van mens tot mens. 
• Wees eerlijk: Hoe moeilijk de boodschap ook, eerlijkheid is cruciaal. Dit wil ook zeggen dat je het eerlijk mag zeggen als je het soms even niet weet. 
• Werk aan je vertrouwensrelatie: Deze kan opgebouwd worden mits het blijk geven van een adeequate basishouding, gesprekstechnieken en het opbouwen van vertrouwen. 
• Informeer en communiceer om begrip en inzicht te bevorderen en bijgevolg distress te verminderen.

Noden detecteren

• Identificeer klachten, symptomen of moeilijkheden door het stellen van open vragen, aandacht te hebben voor non-verbale signalen en actief te luisteren. 
  Je kan bijvoorbeeld vragen: 
  • Hoe kijk je terug op het ziekteproces dat je tot nu toe hebt meegemaakt?
  • Hoe is het voor jou om dit slecht nieuws gekregen te hebben?
  • Hoe heb je dit allemaal beleefd? 
  • Welke momenten zijn/waren voor jou het meest moeilijk, pijnlijk of beangstigend?
  • Met welke gevolgen van je ziekte/behandeling heb je te kampen?
  • Wat ging er allemaal door je hoofd de voorbije dagen? 
  • Dit lijkt me heel moeilijk, hoe ga je hiermee om?
  • Zijn er dingen waar je je zorgen over maakt? Of angstig over bent?
  • Waar hoop je nog op voor de toekomst? 
  • Hoe heeft je familie op jouw ziekte gereageerd? Hoe was dat voor jou?
• Neem wat de persoon zegt serieus.
• Interpreteer niet te snel: Vraag goed door of je precies begrijpt wat de persoon bedoelt in plaats van te snel te interpreteren. 
• Toets af of de persoon een hulpvraag heeft: Niet iedereen heeft nood aan verdere hulp of ondersteuning bij de gestelde moeilijkheden. Hier kan je eveneens aftoetsen waar de persoon mogelijks baat bij zou kunnen hebben.

Emotionele ondersteuning

• Heb aandacht voor de persoon, zijn zorgen en moeilijkheden.
• Maak tijd en ruimte om aanwezig te zijn op moeilijke momenten en zo gewenst in gesprek te gaan. 
• Stimuleer expressie van gevoelens en stel verkennende vragen zodat men op verhaal kan komen. Forceer evenwel geen confrontatie met emoties als de persoon hier niet klaar voor is of dit niet wenst. 
  Je kan bijvoorbeeld vragen: 
  • Ik heb de indruk dat dit jou raakt. Klopt dat? Wil je daar iets meer over vertellen? 
  • Waar denk je nu aan? 
  • Wat gaat er nu door je hoofd? 
  • Wat voel je nu terwijl ik jou dit vertel? 
  • Wat voel je nu terwijl je dit vertelt? 
  • Kan je me uitleggen wat je bedoelt? 
• Luister actief naar het verhaal van de persoon, niet enkel naar de woorden, maar naar wat de persoon echt bedoelt.
• Heb aandacht voor het non-verbale gedrag van de persoon: Daarin zit vaak een schat aan informatie. Heb hierbij ook oog voor je eigen non-verbale gedrag. 
• Laat ziet dat je de emoties opmerkt opdat de persoon zich gezien en gehoord voelt. 
• Normaliseer en valideer: Geef de persoon mee dat zijn gevoelens en zorgen normaal en begrijpelijk zijn en mogen bestaan.
• Bevraag waar de persoon nood aan heeft en wat zou kunnen helpen: Vaak beschikt de persoon reeds over eigen vaardigheden om moeilijke momenten het hoofd te bieden. Zoniet kan je samen exploreren wat zou kunnen helpen (bv. een gesprekspartner, informatie, doorverwijzing,...)