Urinaire incontinentie

Oorzaken urge-incontinentie (onbedwingbare mictiedrang)

• Ziektegerelateerd: verzwakking (zwakte, immobiliteit), pijn, hypercalcemie (veroorzaakt polyurie), mechanische irritatie (intravesicale kanker), extravesicale kanker, blaasspasmen, paraneoplastische neuropathie.
• Behandelingsgerelateerd: cystitis te wijten aan radiotherapie/cyclofosfamide, diuretica (polyurie).
• Andere: infectie (cystitis), idiopatische detrusorinstabiliteit, partiële sfincterincompetentie, depressie, polyurie (diabetes mellitus, diabetes insipidus, nierziekte).

Behandeling (anticholinergica zijn vaak nuttig)

• Oxybutynine (Ditropan®, Oxybutynine EG®) 2,5 - 5 mg/6-8u oraal.
• Darifenacine (Emselex®) 7,5 - 15 mg/dag oraal in één gift.
• Fesoterodine (Toviaz®) 4 - 8 mg/dag oraal in één gift.
• Propiverine (Mictonorm®) 15 - 30 mg/dag oraal in 1 à 2 giften.
• Tolterodine (Detrusitol®) 4 mg in 2 giften of in één gift (Retard).
• Solifenacine (Vesicare®) 5 - 10 mg/dag oraal in één gift.

Stress-incontinentie

• Meest voorkomende vorm bij vrouwen.
• Gekenmerkt door urineverlies bij hoesten, niezen of lachen.
• Defect in het sfinctermechanisme van de blaas, dat maakt dat de intravesicale druk die van de intra-urethrale tegendruk overstijgt, ondanks de afwezigheid van detrusoractiviteit.
• Doorgaans geen groot probleem bij terminaal zieke patiënten.
• Oorzaken: multipariteit, postmenopauze, voorgaande hysterectomie.
• Behandeling:
  • Bekkenbodemspier-oefeningen en chirurgie (beide doorgaans ongeschikt bij terminaal zieke patiënten).
  • Zie behandeling urge-incontinentie.

Overloopincontinentie

• Gekarakteriseerd door urineverlies geassocieerd met urinaire retentie.
• Oorzaken en behandeling: Gelijk aan urinaire retentie.

Totale incontinentie

• Gaat gepaard met een totaal verlies van de sfuncterfunctie.
• Voortdurend sijpelen van urine en periodieke onvrijwilliger lozing, vooral wanneer de patiënt rechtop gaat staan.
• Oorzaken: Ontzenuwing door presacrale neutrale infiltratie of chirurgie en rechtstreekse tumorinvasie van de blaasuitgang.
• Behandeling:
  • Pampers: Zinkoxidepasta of een beschermende zalf moet regelmatig worden aangebracht op naburige huid om maceratie en irritatie door met urine doordrenkte verbanden te voorkomen. Petroleumgel is een alternatief.
  • Condoomcatheter: Hulpmiddel dat gewoonlijk enkel voor korte periodes gebruikt kan worden (bv. 's nachts) omdat het tot ulceratie van de huid of de penis kan leiden. Niet geschikt voor patiënten met overloopincontinentie.
  • Urinaire catheter: ofwel continu ofwel intermitterend. Sommige patiënten die voor zichzelf kunnen zorgen verkiezen intermitterende zelfcatheterisatie.
  • Urinaire derivatie: Zelden aangewezen bij terminaal zieke patiënten (bv. implantatie van ureters in de darm).